17 17 . همان ، همان . 18 18 . همان ، ص 15 . 19 19 . مفاتيح الاسرار ، چاپ عكسى ، ص 17 ب . 20 20 . آشنائى با علوم قرآنى ، دكتر رادمنش ، ص 219 . 21 21 . دائرة المعارف تشيّع ، ج 4 ، ص 312 . 22 22 . مجلّهء ميراث جاويدان ، سال 4 ، ش 2 ، ص 18 ؛ بتلخيص . 23 23 . همان ، همان ؛ نقل به تحرير . 24 24 . قرآن در اسلام ، صص 57 - 59 ؛ با دستزد نگارشى . 25 25 . سنج : انديشهء تفاهم مذهبى در قرن هفتم و هشتم هجرى ، رسول جعفريان ، ص 13 و 14 . 26 26 . تفسيرى بر عشرى از قرآن ، ص هشت . 27 27 . تاج التّراجم ، ج 1 ، ص 8 . 28 28 . تاج التّراجم ، ج 1 ، ص دو و حاشيهء همان صفحه ؛ نيز نگر : بررسى سير زندگى و حكمت و حكومت سلمان فارسى ، ص 171 29 29 . نگر : تاج التّراجم ، ج 1 ، ص دو ؛ و : بررسى سير زندگى و حكمت و حكومت سلمان فارسى ، همان صفحه 30 30 . اين نگارش پارسى ، در حقيقت ، « ترجمه » اى از تفسير طبرى نيست بلكه نگارشى نيمه مستقل است كه با نظر به آن تفسيرنامهء كلان فراهم آمده . شادروان استاد دكتر عبّاس زرياب خوئى و نيز استادان دكتر آذرتاش آذرنوش و بهاء الدّين خرّمشاهى هر يك بدين مطلب ، به گونه‌اى ، اشاره و تصريح كرده‌اند . ( نمونه را ، نگر : يكى قطره باران ، به كوشش احمد تفضّلى ، مقالهء دكتر آذرنوش ) 31 31 . ترجمهء تفسير طبرى ، به كوشش حبيب يغمائى ، ج 1 ، ص 5 و 6 ؛ با تبديل رسم الخط به شيوهء امروزينه 32 32 . نگر : فرهنگنامهء قرآنى ، ص سيزده 33 33 . « ورزرود » و « فرارود » هر دو به معناى « ما وراء النّهر » هستند . « ورزرود » در برخى فرهنگها چون برهان قاطع آمده است . در بارهء آن بنگريد به : درّ درى ، به كوشش محمود اسعدى ، مقالهء دكتر على اشرف صادقي 34 34 . نگر : قرآن قدس ، دفتر يكم ، پيشگفتار 35 35 . نگر : مجلّهء بيّنات ، مقالهء دكتر محمّد حسين روحانى 36 36 . نگر : قرآن كريم ، ترجمه و توضيحات و واژه‌نامه از بهاء الدّين خرّمشاهى ، بخش پيوستها 37 37 . ترجمهء الإتقان في علوم القرآن ، ج 1 ، ص 353 38 38 . همان مأخذ 39 39 . نگر : روض الجنان و روح الجنان ، تصحيح : ياحقّى - ناصح ، ج 1 ، ص نوزده 40 40 . نمونه را ، ابن سينا نوشتهء بزرگى به نام « كتاب الانصاف » داشته كه به گفتهء خودش نزديك 28 هزار پرسمان را در بر مىگرفته است . تنها دستنوشتهء آن در حملهء مسعود غزنوى به اصفهان به تاراج رفته . پاره‌هائى از اين نوشته را عبد الرّحمن بدوي يافته و منتشر ساخته است . ( نگر : دائرة المعارف بزرگ إسلامي ، ج 4 ، ص 6 و 7 ) 41 41 . تفسير شيخ ابو الفتوح رازى ، چ شعرانى ، ج 1 ، مقدّمه ، ص 3 42 42 . نقض ، ص 285 .